"БЖЗҚ" АҚ сайтына қош келдіңіздер
Алматы қ. Мекенжайы: Алмалы ауданы, Шевченко көш., 80
x

Филиалды таңдаңыз:

  • Абай
  • Абай (ауылы)
  • Әйтеке би
  • Ақкөл
  • Аққу
  • Аққыстау
  • Акмол
  • Ақсай
  • Ақсу
  • Ақсу (ауылы)
  • Ақсу-Аюлы
  • Ақсуат
  • Ақтау
  • Ақтөбе
  • Ақтоғай (ауылы)
  • Ақтоғай (бекеті)
  • Алға
  • Алматы
  • Алтай
  • Арал
  • Арқалық
  • Аршалы
  • Арыс
  • Астана
  • Астраханка
  • Атакент
  • Атбасар
  • Атырау
  • Әулиекөл
  • Аягөз
  • Әйет
  • Б. Момышұлы
  • Балпық би
  • Балқаш
  • Баянаул
  • Бейнеу
  • Бесқарағай
  • Боровской
  • Бородулиха
  • Булаево
  • Глубокое
  • Державинск
  • Ерейментау
  • Есік
  • Есіл
  • Жақсы
  • Жалағаш
  • Жаңаарқа
  • Жаңақорған
  • Жаңаөзен
  • Жаңатас
  • Жаңғалы
  • Жәнібек
  • Жансүгіров
  • Жаркент
  • Жезқазған
  • Железинка
  • Жетісай
  • Жітіқара
  • Жосалы
  • Жымпиты
  • Зайсан
  • Зеренді
  • Индер
  • Ертіс
  • Казталов
  • Қазығұрт
  • Қалбатау
  • Қандыағаш
  • Қапшағай
  • Қарабалық
  • Қарабұлақ
  • Қарағанды
  • Қаражал
  • Қарасу
  • Қаратау
  • Қаратөбе
  • Қарауылкелді
  • Қарқаралы
  • Қаскелең
  • Қасым Қайсенов
  • Кеген
  • Кентау
  • Қобда
  • Көкпекті
  • Көкшетау
  • Комсомольское
  • Қордай
  • Қостанай
  • Құлан
  • Күлсары
  • Курчатов
  • Күршім
  • Қызылорда
  • Құрманғазы
  • Ленгер
  • Лисаковск
  • Мақат
  • Макинск
  • Маңғыстау
  • Мәртөк
  • Махамбет
  • Меркі
  • Миялы
  • Новоишимское
  • Нұра
  • Осакаровка
  • Өтеген батыр
  • Павлодар
  • Петропавл
  • Пресновка
  • Риддер
  • Рудный
  • Сайқын
  • Сарань
  • Сарқанд
  • Сарыағаш
  • Сарыкөл
  • Сарыөзек
  • Сәтпаев
  • Саумалкөл
  • Семей
  • Сергеевка
  • Степногорск
  • Т.Рысқұлов
  • Тайынша
  • Талғар
  • Талдықорған
  • Талшық
  • Тараз
  • Тасқала
  • Текелі
  • Темірлан
  • Теміртау
  • Тереңкөл
  • Тереңөзек
  • Тобыл
  • Торғай
  • Төретам
  • Түркістан
  • Ұзынкөл
  • Ұзынағаш
  • Үлкен Нарын
  • Орал
  • Ұржар
  • Өскемен
  • Ушарал
  • Үштөбе
  • Федоровка а.
  • Форт-Шевченко
  • Хромтау
  • Чапаев
  • Шыңғырлау
  • Шонжы
  • Шалқар
  • Шарбақты
  • Шардара
  • Шәуілдір
  • Шахтинск
  • Шаян
  • Шелек
  • Шемонаиха
  • Шетпе
  • Шиелі
  • Шолаққорған
  • Шортанды
  • Шу
  • Шұбарқұдық
  • Шымкент
  • Щучинск
  • Екібастұз
  • Явленка
 жеке
 кабинет
 бізге
 жазыңыз
 сайттан
 іздеу
1418
 байланыс
 орталығы

БАҚ БІЗ ТУРАЛЫ


11.04.2022

«Адекват» зейнетақы қандай болуы керек? — сарапшы

Базалық және ынтымақты зейнетақы үлесі тоқтаусыз төмендеп барады. Қартайғанда ақыры қандай зейнетақы аламыз?

Зейнетақының жеткілікті шегін бұрынғы қалпына қайтару жоспарланып отырған жоқ. Мұндай пікірді Қазақстан Қаржыгерлер қауымдастығының басқарушы директоры, БЖЗҚ Қоғамдық кеңесінің төрағасы Ерлан Бурабаев айтып отыр. Оның пікірінше, бұл қадамға барудың қажеті жоқ.

Сондай-ақ, ынтымақты зейнетақы жүйесіне оралу да мүмкін емес. Бұған ақша жоқ. Бұл туралы ол порталымызға берген сұхбатында айтып берді.

Соңы. Бірінші бөлімін оқыңыздар

Азаматтар неге қолжетімді қаражатты жаратуды ұйғарды?

— Шолуға сәйкес, ИПБ-ге (инвестициялық портфельді басқаратын жеке компаниялар — еск.) активтердің жалпы үлесінің 0,2%-ын ғана өткізді. Қалай ойлайсыз, жұрт жеке компанияларға сенбей ме, әлде оларда мұндай мүмкіндік барын білмей ме?

— Пайымым бойынша, көпшілігі «осында және қазір» ұстанымымен әрекет етті. Ақшаны шешіп алып, жылжымайтын мүлікке немесе емге жұмсайтын мүмкіндік болса, өзге компанияларға басқаруға берудің орнына осы мүмкіндікті пайдаланады. Шын мәнінде жаңалық енгізілгенде жұрт жаппай ИПБ-ге өткізеді деп те күткеніміз жоқ. Керісінше,

көпшілігі қаражатты мүмкіндіктері көп болғаны үшін жылжымайтын мүлікке құяды деп күттік

Зейнетақы активтерін жеке компанияларға өткізу халықтың басты мақсаты емес екені түсінікті. Бұл кейінірек басымдыққа ие болады.

Бүгінде жеткілікті шектен қаражаты асып тұрғандар негізгі бөлігін шешіп алып қойды. Бұл қаражат жылдар бойында жиналды, енді осындай сома тағы жиналуы үшін уақыт қажет. Сондықтан таяу арада ақша шешіп алғысы келетіндер көп бола қоймайды.

Біз болжап отырғанымыздай, қазір жинақтары жеткілікті шегінен аз ғана сомаға асатын – біреуінің он мыңы, біреуінің жүз мыңы бар жеке компанияларға ақшаны басқаруға бере бастауы мүмкін. Біртіндеп сомалар өседі. Нәтижесінде біз жеке науқандардың басқаруындағы активтердің эволюциялық жолмен қалай өсетінін көреміз.

Қазір қолжетімді ақшаға біздің азаматтар өзінің қазіргі мәселелерін көбірек шешкісі келеді.

Біреулер тұрғын үйді ең қызықты инвестиция деп санайды. Тәжірибе көрсеткендей, бұл ең жақсы таңдау емес

— Жеке компаниялардың басқаруына жеткілікті шегінен асып кеткен қаражатты ғана беруге бола ма?

— Қазір дәл солай. 1 сәуірден бастап жеткілікті шек те өскендіктен, жақын арада жаппай аударымдарды күтудің қажеті жоқ.

Бұрынғы жеткілікті шек қайтарылмайды

— Ал сараптамалық ортада шекті қайтару керек деген пікір айтылмай ма? Қоғамда мұндай пікір бары сөзсіз.

— Біз де осындай сөзді естіп жүрміз. Бірақ бастапқыда зейнетақы қоры мен зейнетақы аударымдары не үшін қажет екенін түсінейік. Ең алдымен, адамдар зейнетке шыққан кезде олар өмір сүруі үшін жинағы болуы керек.

Ал 1 сәуірге дейінгі жеткілікті шек бойынша ең көп төлем 20 мың теңге шамасында болуы тиіс еді

Ал егер жеткілікті шекке тең сома ғана жиналса, одан аспайды. Өздеріңіз қалай ойлайсыздар, зейнетақы 20 мың теңге болса, адам күн көре ала ма?

Сондықтан менің жеке пікірім – жеткілікті шек зейнеткердің қажеттіліктерін өтей алатын зейнетақыны алуға мүмкіндік беруі тиіс. Ескі шек кезінде 20 мың теңге – бейадекват төлем.

Төлемдер 18 жылдан кем емес мерзімге есептеледі. Мысалы, адам 9 млн теңгені кейінге қалдырды делік, тіпті осы уақыт ішінде инвестициялық кірістерді ескере отырып, бұл да көп бола қоймайды.

– Зейнетке шыққаннан кейін төлемдерді 18 жылға созу – өте оптимистік тәсіл. Бізде ерлердің орташа өмір сүру ұзақтығы 70 жасқа жетпейді.

— Орташа өмір сүру ұзақтығы бойынша көрсеткіш 73 жылдан асады, бірақ ерлер мен әйелдер үшін олар әртүрлі. Амал не, пандемияның екі жылында бұл көрсеткіштер өзгеруі мүмкін. Коронавирустан өлім көптеген басқа елмен салыстырғанда онша көп болған жоқ, бірақ соған қарамастан баршылық.

Сонымен қатар, адам қайтыс болғаннан кейін зейнетақы қорында қалған қаражат күйіп кетпейді – ол мұра болып берілуі мүмкін.

Ынтымақты жүйелер барлық жерде банкротқа ұшырады

— Қазір бізде жүйе, ашығын айтқанда, біріктірілген. Мемлекеттік базалық зейнетақы да, ынтымақты зейнетақы да бар – бірақ оның үлесі төмендеп жатыр. Жинақтаушы зейнетақы жүйесінің құрамдас бөлігі өсіп келеді. Базалық еңбек өтіліне қарамастан барлық азаматқа 19,5 мың теңгеден келеді. Әрі қарай жинақтаушы компонент үлкен әсер етеді.

Егер қазір барлығын алып, жұмсайтын болсақ, онда айына 19 мың теңгеге қалай өмір сүруге болады?

Ал жаңа шек бойынша жинақтаушы бөліктен ең төменгі қосымша ақы 40 мың – және 60 мың сомада алынады. Бұл тек шектен асырмай, сол шекті жинағандар үшін ең төменгі төлемдер.

Ең басты мәселе – егер міндетті жинақтаушы жүйе болмаса, азаматтар ерікті түрде зейнетке шығу үшін қажетті соманы жинай алар ма еді? Менің ойымша, жоқ. Сондықтан барлық елде жүйе жарналарды төлеуге міндеттейді.

Не ортақ жүйеге көшу керек, бірақ ол барлық елде банкротқа ұшырады

Ол қаржылық ауыртпалыққа, әсіресе халықтың қартаюын ескере отырып, төтеп бере алмады. Сондықтан жинақтаушы жүйеге көштік.

Сонымен қатар, ынтымақты жүйе кезінде жеке табыс салығы 10% емес, кем дегенде 25% болады, өйткені ақшаны бір жерден алу керек. Сонымен, сіз қанша табыс салығын төлегеніңіз маңызды емес – бес немесе бір жүз мың, зейнетақы төлемдері барлығына бірдей болады. Бұл бірлескен жүйенің тағы бір теріс тұсы.


Толығырақ: kaz.365info.kz


Тізімге оралу